İş Güvenliği ile İlgili Teknik Eleman-Mühendis istihdam etme..

[muammer çiftçi]

Merhaba Lütfi Bey,

4857 sayılı kanun en az 50 işçi çalıştıran çalıştıran işyerleri için böyle bir zorunluluk getiriyor. Bu 50 rakamı sadece işyerinde çalışan işçilerimi kapsamakta yoksa işçi-memur toplam personel sayısınımı ifade etmekte? Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma konusunda da aynı kıstas konmuş, durum onda da aynımıdır?

Ayrıca işyeri bu teknik eleman ve mühendis kadrosunu mevcut personel içinden (örneğin işletme şefi) tahsis edebilir mi?

İyi çalışmalar.

[Lütfi İnciroğlu]

İş Güvenliği Mühendisi çalıştırma yükümlülüğü İş Kanunu’nun kapsamına giren ve devamlı olarak “en az elli işçi” çalıştıran işyerlerinde uygulanacağı belirtildiğinden, “elli işçi” sayısının hesaplanmasında, bağımsız bir işyeri esas alınacak, aynı işverene ait işyerlerinde çalışan işçi sayısı toplanarak hesaplama yapılmayacaktır. Başka bir anlatımla, “elli işçi” sayısının hesaplanmasında birim olarak “işyeri” esas alınmıştır. Örneğin; bir işyerinde sözleşme türüne bakılmaksızın toplam (işçi+memur)  tüm çalışanların sayısı esas alınacaktır.

İşyerinde mevcut İş Güvenliği Mühendisliği konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip bir mühendis varsa, işveren ya da yetki verdiği vekili tarafından bu iş için görevlendirilebilir.

Özürlü ve Eski Hükümlü istihdamında toplam işçi sayısının (50 işçi) tespiti biraz farklıdır. Örneğin; aynı il hudutları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenlerin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Aynı il sınırları içinde faaliyet gösteren ve aynı gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara ait birden fazla işyerinin bulunması halinde, çalıştırmakla yükümlü olduğu özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru (özel sektör için) işçi sayısı bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Varsayalım ki, aynı işverene ait A işyerinde 25 işçi, B işyerinde 15 işçi, C işyerinde 10 işçi çalışmaktadır. Her üç işyerinde toplam işçi sayısı 50 olacağından özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru (özel sektör için) çalıştırma yükümlülüğü doğacaktır. Şayet aynı gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulmuş olmasına rağmen ayrı ayrı tüzel kişiliği bulunan kuruluşlarda çalışan işçi sayıları birlikte dikkate alınmayacaktır.

Örneğin, aynı gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulmuş fakat ayrı ayrı  tüzel kişiliği bulunan Yıldız İnşaat ve Ticaret Anonim şirketinde 25, Gümüş Müşavirlik Taahhüt ve Ticaret Şirketinde 45 işçi çalışıyorsa, her iki şirket ayrı ayrı yükümlülük sahibi olacağından, her iki şirketin de zorunlu istihdam etme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

İyi çalışmalar

[muammer çiftçi]

Konuyla ilgili olarak biraz daha araştırma yaptım. 4857 sayılı kanunun iş güvenliği ile ilgili maddesiyle bağlantılı yönetmelikler galiba şu an danıştayda ve hala ortada netleşmiş bir durum yok. İş güvenliği mühendisimi, iş güvenliği uzmanımı, dışarıdan mı temin edilecek, şirket bünyesinden bir mühendis sertifika alarak bu işi yapabilir mi, belli değil. Bu süreçte yapılması gereken, şirket bünyesinden bir mühendisi ayrıca bu konuda görevlendirmek gibi duruyor. Ancak kanun netleşmediği için eğitim ve sertifika durumu konusunda yorum yapamıyorum.

[Lütfi İnciroğlu]

Muammer bey,

Bu konuda yorum yapmayı gerektirecek bir durum söz konusu değil. Danıştay  10 uncu Dairesi 28.03.2006 tarih, E.2004/6074, K.2006/2159 sayılı kararı ile İş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanların görev, yetki ve sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesindeki "iş güvenliği uzmanı" tanımı ile 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, ve 16. maddelerinin iptaline karar vermiştir. Geçici 1 inci maddesi hakkında herhangi bir karar verilmemiştir.

Ancak, 26.01.2006 tarih ve 26061 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile Geçici 1. maddesinde yer alan ve iptal edilmemiş olan “... bu yönetmelik kapsamındaki işyerlerinde 20.09.2006 tarihine kadar iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elamanlar için ....sertifika şartı aranmaz.” Hükmü, “iş güvenliği uzmanlığı” ifadesi yok sayılmak kaydıyla geçerliliğini sürdürmektedir.

Sonuç olarak; Geçici 1. madde de yer alan “iş güvenliği uzmanlığı” ifadesi kaldırılarak, 4857 sayılı Kanunun 82. maddesi 1. fıkrası hükmü uyarınca işyerlerinde mühendis veya teknik eleman görevlendirmekle yükümlü bulunan işverenlerin 20.09.2006 tarihine ve bunu takibende yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar Kanunların sürekliliği ilkesinden hareketle sertifika şartı aranmaksızın iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik eleman istihdam etme yükümlülüklerinin devam etmekte olduğu ve 82. maddenin 1. fıkrasında yer alan yükümlülüğü yerine getirmeyen işverenlerin cezai sorumlulukla karşılaşacağının kaçınılmaz bulunduğu mütalaa olunmaktadır.

Görüldüğü üzere yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar sertifika şartı aranmaksızın iş güvenliği ile görevli mühendis çalıştırma zorunluluğu devam etmektedir.